Hoe help je jouw neurodivergente kind de puberteit door?

De puberteit. De tijd waarin je lieve, schattige kind verandert in een soms onherkenbare tiener. Als ouder weet je dat de puberteit sowieso al op je afkomt als een storm, maar als je kind neurodivergent is, kan die storm aanvoelen als een orkaan. Wat gebeurt er allemaal in dat hoofd en lichaam? Hoe help je, je neurodivergente kind door deze pittige periode heen, zonder jezelf te verliezen? 

Wat is de puberteit en waarom is het anders voor jouw kind?

Laten we eerlijk zijn, de puberteit is niet bepaald makkelijk. Je kind verandert en is vol van emoties, lichamelijke veranderingen, en mentale groei. Voor een neurodivergent kind (of dat nu autisme, ADHD, hoogbegaafdheid of iets anders betekent) kan dit nog pittiger zijn. Stel je voor: al die hormonale veranderingen, plus een brein dat al anders werkt. Het is alsof je probeert een lastige puzzel te maken met stukjes die je niet helemaal begrijpt.

Een sensorische overload.

De puberteit brengt niet alleen emoties mee, maar ook een overload van sensorische veranderingen. Voor kinderen met autisme of sensorische verwerkingsproblemen kan dit aanvoelen alsof hun zintuigen in overdrive gaan. De wereld wordt luider, feller, ruwer. Wat ooit een gezellige trui was, voelt nu als schuurpapier op hun huid. Wat ooit een normaal gesprek was, klinkt nu als een luidruchtig concert waar ze niet om hebben gevraagd.

Emoties, emoties, emoties!

We hebben allemaal die dagen gehad waar onze emoties als een achtbaan heen en weer slingeren. Maar stel je voor dat je die achtbaan rit elke dag hebt, zonder het einde in zicht. Voor kinderen met ADHD of autisme kunnen de emoties tijdens de puberteit onvoorspelbaar en intens zijn. Een simpele “Hoe was je dag?” kan onbedoeld leiden tot een stortvloed aan tranen of een boze uitbarsting.

Jongens en meisjes verschillen van elkaar. Zeker in de puberteit. 

En ja, er zijn dus verschillen in hoe jongens en meisjes deze storm doorstaan, vooral als ze neurodivergent zijn.

Jongens en de turbo puberteit.

Jongens, met hun groeiende testosteronspiegels, kunnen als een tornado door het huis razen. Voor jongens met ADHD kan die extra energie zich vertalen in roekeloos gedrag. Springen van het dak van de schuur? Klinkt als een geweldig idee! Regels? Wat zijn dat? Deze jongens kunnen moeite hebben met impulscontrole, en dat kan leiden tot problemen op school of in sociale situaties.

Meisjes en hun maskers.

Meisjes hebben vaak de neiging om hun neurodivergente kenmerken te maskeren, totdat ze dat niet meer kunnen. Dit betekent dat ze vaak niet de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben, omdat ze “normaal” lijken. Maar tijdens de puberteit kan dat masker barsten. De sociale druk om erbij te horen, mooi te zijn, en “perfect” te zijn, kan overweldigend zijn. Angst, depressie, en een laag zelfbeeld kunnen allemaal op de loer liggen.

De invloed van schermen en technologie.

Je dacht dat de puberteit al moeilijk genoeg was? Voeg daar social media, gaming, en influencers aan toe, en je hebt een perfect recept voor chaos. Maar het hoeft gelukkig niet allemaal slecht te zijn.

Is social media je vriend of je vijand?

Social media kan een zegen zijn voor neurodivergente kinderen. Het biedt een manier om verbinding te maken met anderen zonder de ongemakkelijke real-life sociale situaties. Maar er zit een addertje onder het gras. Vergelijkingen met anderen, cyberpesten, en een eindeloze stroom van perfecte levens en lichamen kunnen het zelfbeeld van je kind verwoesten. Praat met je kind over wat ze zien en hoe dat hen beïnvloedt. Wees de stem van de rede in een wereld vol filters en likes.

Gaming als een manier om te ontsnappen.

Gaming kan voor veel neurodivergente kinderen een toevluchtsoord zijn. In de gamewereld zijn de regels duidelijk, en de wereld is voorspelbaar. Maar als je kind meer tijd in een virtuele wereld doorbrengt dan in de echte wereld, kan dat een probleem worden. Probeer een balans te vinden en stel grenzen die logisch en haalbaar zijn. Begrijp waarom je kind gamet, en zoek manieren om die behoefte aan structuur en voorspelbaarheid ook in het dagelijkse leven te bieden.

Influencers. Houd in de gaten wie je kind volgt.

Influencers, de moderne idolen van onze tijd. Voor kinderen kunnen ze een enorme invloed hebben op hoe ze zichzelf zien en wat ze belangrijk vinden. Het kan positief zijn, als je kind een goede rolmodel vindt, maar het kan ook gevaarlijk zijn als ze onrealistische verwachtingen gaan koesteren. Praat met je kind over wat ze volgen en waarom. Laat ze zien dat er meer is dan wat op het scherm verschijnt.

Liefde, vriendschap en school.

De puberteit draait niet alleen om lichamelijke veranderingen; het is ook een tijd waarin kinderen beginnen te ontdekken wie ze zijn, wat ze willen, en wie ze willen dat er bij hen hoort.

De uitdagingen van vriendschappen.

Vriendschappen kunnen ingewikkeld zijn, vooral als je neurodivergent bent en moeite hebt met sociale signalen. Help je kind door te praten over vriendschap. Wat het is, hoe het werkt, en waarom het soms lastig kan zijn. Moedig hen aan om vriendschappen te sluiten met mensen die hun interesses delen, en wees een luisterend oor als dingen niet gaan zoals ze hopen.

Schoolprestaties. Druk, druk, druk, prestatiedruk.

De druk om te presteren op school kan moeilijk zijn. Als je kind ook nog eens worstelt met leerproblemen zoals dyslexie, kan die druk overweldigend worden. Laat je kind weten dat je trots bent op hun inspanningen, niet alleen op hun cijfers. Zoek naar manieren om ze te ondersteunen, of dat nu extra hulp, meer tijd, of gewoon een bemoedigend woord is.

Verliefdheid, vlinders en verwarring.

Ah, de eerste verliefdheden—spanning, zenuwen, en een vleugje drama. Voor neurodivergente kinderen kan verliefdheid een mysterie zijn. Wat voel ik? Wat voelt de ander? Help je kind door open te praten over liefde, relaties, en de belangrijke concepten zoals consent. Laat ze weten dat het oké is om verward te zijn, en dat je er bent om hen te begeleiden door dit doolhof van emoties.

De veranderende band tussen pubers en hun ouders.

De puberteit kan de band tussen jou en je kind veranderen. Je kind zoekt meer autonomie, maar heeft ook je steun meer nodig dan ooit. Het is een delicate dans van loslaten en vasthouden.

Kan je ze nog bereiken? 

Het kan soms voelen alsof je kind zich terugtrekt in een schulp die je niet kunt doorbreken. En ja, dat kan pijnlijk zijn. Maar onthoud: zelfs als ze minder praten, luisteren ze nog steeds. Probeer niet te hard te duwen, maar laat hen weten dat je er altijd bent als ze willen praten.

Wat kun je wel doen en wat beter niet?

Wel doen:

Blijf aanwezig: Je hoeft niet altijd advies te geven, soms is gewoon aanwezig zijn al genoeg.

Toon begrip: Herinner je hoe moeilijk de puberteit was voor jou, en stel je voor hoe het voor hen moet zijn.

Bied structuur: Kinderen, vooral neurodivergente, floreren in een voorspelbare omgeving. Zorg voor routines en rituelen die hen houvast geven.

Ondersteun hun interesses: Of het nu een passie voor games, kunst of wetenschap is, laat ze weten dat hun interesses waardevol zijn.

Niet doen:

Niet bagatelliseren: Wat klein lijkt voor jou, kan enorm zijn voor hen.

Niet overbeschermen: Laat je kind ruimte hebben om te groeien, te leren en, ja, zelfs fouten te maken.

Niet veroordelen: Probeer niet te hard te oordelen over hun keuzes. Ze leren nog en hebben je steun nodig, niet je afkeuring.

Samen kom je er wel doorheen.

De puberteit is pittig, maar het is een rit die je samen kunt maken. Met liefde, geduld en een beetje humor kom je er doorheen. Je kind verandert, maar je relatie hoeft niet te verdwijnen. Blijf in contact, blijf praten, en vergeet niet: deze storm gaat voorbij. En als het dat doet, zul je niet alleen een tiener hebben die klaar is voor de volgende stap in het leven, maar ook een sterkere band tussen jullie beiden. 

Maak je je ernstige zorgen over het (mentale) welzijn van je kind of dat van jezelf? Zoek dan professionele hulp. Neem contact op met de huisarts of bijvoorbeeld met Mind Korrelatie. Je kunt via hen gratis en anoniem contact krijgen met een hulpverlener.